Phục hồi kinh tế: Hãy xem lại “mục tiêu kép”Phục hồi kinh tế: Hãy xem lại “mục tiêu kép”

Vietstock – Phục hồi kinh tế: Hãy xem lại “mục tiêu kép”

Từ lúc dịch Covid-19 bùng phát cho tới nay, Việt Nam vẫn kiên định chống dịch mang mục tiêu kép “vừa phòng, chống dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe nhân dân, vừa phục hồi và lớn mạnh kinh tế – xã hội”. Tuy nhiên, những diễn biến hiện tại có lẽ đang làm nhiều người nghĩ lại vì có dấu hiệu dịch đã lây lan âm thầm vào cùng đồng, nhất là ở những thành phố lớn.

Nhìn từ nước Anh

Ở Anh nơi tôi đang sinh sống, thực tế mở ra cho tôi góc nhìn khác. Đây là vài con số: 80% người dân Anh đã tiêm ít nhất 1 liều vaccine (Astrazeneca, Pfizer và Moderna). Trên 55% người dân đã tiêm 2 liều ở nhiều khu vực. Tuy nhiên, tới giữa tháng 6, bất chấp tỷ lệ tiêm vaccine cao như vậy, số người mắc bệnh vượt quá 10.000 ca/ngày.

Như vậy người ta dễ đi tới kết luận vaccine ko hiệu quả, chích vaccine rồi vẫn bệnh thì có tác dụng gì? Khoan hãy kết luận như vậy đã. Hãy nhìn vào số tử vong bất thường (excess death) trong đồ thị, cho thấy số người chết cao hơn mức bình thường ước tính trong điều kiện ko có Covid.

Điều đáng chú ý, con số này đã trở lại âm trong tháng 5, có nghĩa là số người chết hiện tại ở Anh thấp hơn cả trong tình trạng bình thường ko có Covid, mặc cho số ca đã tăng lại từ 2.000 lên tới hơn 10.000 ca/tuần hiện tại. Vì sao?

Có mấy nguyên nhân: (1) Người tiêm vaccine nhiễm bệnh nhưng ko bị trở nặng.

(2) Hệ thống y tế của Anh đã được nâng cấp, bao gồm tiêu dùng lực lượng y tế dự phòng và những người rời khỏi ngành y giờ quay lại, đồng thời ngân sách tăng chi cho hệ thống y tế công (NHS).

(3) Những người sức khỏe yếu, dễ bị nhiễm bệnh nằm trong số 128.000 người thiếu may mắn, hoặc số tử vong bất thường ko được tính do Covid.

(4) Anh vẫn duy trì giãn bí quyết xã hội nhất định, nhiều nơi vẫn đề nghị đeo khẩu trang. Nhờ 4 khía cạnh này, dù số ca bệnh ở Anh tăng cao nhưng số người chết do Covid vẫn chỉ hơn chục người/ngày.

Cái giá cần trả để đạt tới mức này ở Anh dĩ nhiên rất lớn. Bên cạnh 128.000 người chết, Anh bị đánh tụt hạng tín nhiệm về an toàn tài chính, thâm hụt ngân sách lại tăng cao, ước tính tổn thất GDP làm mất tăng trưởng khoảng nửa thập niên.

Vì vậy, có thể nói dù số ca nhiễm Covid tăng cao, Anh đang có vẻ đi đúng đường để quay lại trạng thái sắp bình thường, mang cái giá về nhân mạng và kinh tế khổng lồ.

Từ ấy có thể thấy, lúc con virus có dấu hiệu lây lan vào cùng đồng một bí quyết âm thầm, Việt Nam ko thể ko trả giá gì mà chống dịch được nữa. Có nghĩa chúng ta ko thể kiên trì hô hào khẩu hiệu “mục tiêu kép” một bí quyết mù quáng nữa.

Nguồn: Trang web chính phủ Anh
https://www.gov.uk/government/statistics/excess-mortality-in-england-weekly-reports

Lựa chọn khó khăn

Một số người quen của tôi cho rằng Việt Nam cần chống dịch kiểu khác, trường hợp ko kinh tế sẽ ko chịu nổi. Tình trạng nhà hàng phá sản, thất nghiệp đáng báo động. Nhiều người nói hệ thống y tế công cùng Việt Nam ngày thường đã căng thẳng, nay chống dịch ko siết chặt, cho mở “hé hé” làm kinh tế, lỡ lây ra mọi cơ sở y tế nhiễm bệnh cần phong tỏa, tổn thất nhân mạng lúc ấy sẽ rất lớn.

Bên cạnh ấy, Việt Nam mới có mấy trăm ngàn liều vaccine, trong lúc Anh và một số nước đã tiêm chủng sắp xong cho dân, đang đặt tiếp cả trăm triệu liều vaccine cho vòng tiêm tiếp theo. Họ đã đặt những lô hàng bổ sung này nhiều tháng trước. Chúng ta đi sau mà hy vọng sẽ lấy được vaccine trước họ?

Tóm lại, hy vọng Việt Nam có đủ số vaccine để tiêm chủng 80% dân trở lên trong 1-2 tháng nữa là ko thực tế. Tiêm chưa đủ số, tác động của vaccine sẽ rất hạn chế.

Trong bối cảnh ấy, Việt Nam có 2 lựa chọn. Thứ nhất, mở cửa hoạt động kinh tế trong điều kiện giãn bí quyết xã hội nới lỏng nhất định. Số ca bệnh nhiều khả năng tăng nhanh. Nhưng ít ra người dân có đồng ra đồng vô để sống, nhất là giải quyết nhiều vấn đề về kinh tế xã hội cũng như sức khỏe tinh thần của người dân.

Giãn bí quyết xã hội chặt kéo dài nhiều khả năng sẽ gây tổn thương lên sức khỏe tinh thần của người dân như nhiều nghiên cứu ở mọi nước đã chỉ ra.

Thứ hai, giãn bí quyết xã hội chặt trong thời gian đủ dài để đảm bảo ko quá tải hệ thống y tế. Việt Nam có mật độ dân số cao, khó tổ chức làm việc tại nhà hiệu quả cho nhiều ngành (thí dụ mọi ngành chế tạo tiêu dùng nhiều lao động), nên đây là giải pháp có thể kiểm soát số ca nhiễm trong khả năng chống chịu của hệ thống y tế. Đánh đổi lại là tổn thất kinh tế lớn.

Ko có giải pháp đạt “mục tiêu kép” lúc này, bởi Việt Nam đã đi qua giai đoạn ấy lúc mọi nguồn lây nhiễm từ cùng đồng ngày càng khó kiểm soát. Quan trọng lúc này là chọn mức điều chỉnh liều lượng cân bằng ra sao, ưu tiên cái gì.

Theo thông tin trên truyền thông, giải pháp hiện tại của Việt Nam có vẻ đang nghiêng về bí quyết thứ 2, là giãn bí quyết xã hội chặt chẽ trong tầm chịu đựng của hệ thống, hệ lụy đi kèm là tổn thất kinh tế ngày một lớn. Nhưng trường hợp “bung” ra để nền kinh tế “sống được”, chắc chắn số ca sẽ tăng lên mạnh.

Vấn đề là ko có giải pháp đạt “mục tiêu kép” lúc này nữa. Việt Nam đã đi qua giai đoạn ấy lúc mọi nguồn lây nhiễm từ cùng đồng ngày càng khó kiểm soát. Quan trọng lúc này là chọn mức điều chỉnh liều lượng cân bằng ra sao, ưu tiên cái gì.

Kinh nghiệm của Anh, Mỹ, EU là thực thi mọi gói chi tiêu công của chính phủ, thực hiện giãn bí quyết xã hội đủ để kiểm soát dịch trong khả năng ứng phó của hệ thống y tế, đồng thời có thể hỗ trợ cho nhà hàng và người dân vượt qua khó khăn do giãn bí quyết xã hội.

Nhưng muốn làm vậy cần tăng chi tiêu công, tăng vay nợ công và trong tương lai cần tăng thuế. Việt Nam trường hợp ko muốn tăng gánh nặng nợ công, cũng ko muốn hy sinh kinh tế thì cần hy sinh sức khỏe cùng đồng (và ngược lại). Mức độ hy sinh tùy liều lượng tính toán. Đây quả là sự lựa chọn khó khăn.

Trường hợp được lựa chọn, tôi sẽ bỏ phiếu cho tăng vay nợ, tăng chi tiêu công qua hình thức hỗ trợ trực tiếp cho người dân và nhà hàng (miễn thuế, vay ưu đãi) để giảm bớt sức ép cần nới lỏng giãn bí quyết xã hội. Nhưng tôi nghe nói người ta vừa đánh thêm một số loại thuế.

Cụ thể từ 1-8 tới theo Thông tư 40 của Bộ Tài chính, mọi ngành cắt tóc, gội đầu, giặt là, may đo… nằm trong danh sách chịu 5% thuế giá trị gia tăng và 2% thuế thu nhập cá nhân. Lúc dịch qua đi kèm theo cần tăng thu thuế để lấy lại an ninh tài chính. Nhưng tuyệt đối ko nên tăng thuế lúc này.

Hồ Quốc Tuấn, Giảng viên Đại học Bristol, Anh

Đánh giá bài viết

/ 5. Lượt đánh giá: